ilk telgraf 24 Mayıs 1844'de Amerika'da, Baltemor-Washington arasınada morsun muciti (babası) Samuel F. B. Mors tarafından gerçekleşmiştir.. Dört kelimeden oluşan ve ilahi bir anlam taşıyan ilk telgrafın metni "What Hath God Wrought" dir.

Kısa mesafelerde önemli haberlerin tamtamlarla (davul v.s), dumanla , aklınıza gelebilecek en ilkel sistemlerle ve uzun mesafelerde sadece ulaşılabilen yerlere insan veya hayvan kullanarak gönderilebildiği bir zamanda, böyle bir buluşun ortaya çıkması, sadece Amerika'yı değil, bütün dünyayı sevince boğmuştur.

Mors babası S. F. B. Morse, mors alfabesini keşfettikten sonra, elektrik gücü ile elektromanyetik teorisinin topraklama kullanılarak tek tel üzerinden iki ayrı noktada, bir maniple ve manipleye basıldığı zamanlarda işaretleme yapabilecek elektromanyetik bir işaretleyici (alıcı) aracılığıyla, nokta ve hatların kağıt üzerine çizilebileceğini düşünmüştür. Böylece manipleye kısa basılırsa nokta, uzun basılırsa hatların kağıt üzerine çıktığı zaman, hiç mors bilmeyen bir kimsenin dahi, keşfedilen mors alfabesini bu nokta ve çizgilerin altına yazmasıyla mesajı okuyabileceği tespit edilmiştir. Bu çalışmada manyetik alıcının yapılmasında Leonard Gale, maniplenin yapılmasında da Alfred Vail, morsun babasına yardımcı olmuşlardır.

Samuel F. B. Mors�u Nisan ayında anmamız isabetli oldu. 27 Nisan 1791 de doğan morsun babası S.F.B.Morse, güzel sanatlar eğitimi almış, yaptığı portrelerle Amerika'nın Leanordo'su olarak da tanınmıştır. Bir ara politikaya da atılmak istemişse de başarılı olamamıştır.

İlk telgrafın teati edilmesini takip eden on yıl içinde, Amerika'nın hemen hemen tamamı (yaklaşık 23.000 mil uzunluğunda) telgraf ağıyla kaplanmış ve Amerika-Avrupa arasına Transatlantik kablosu çekilmiştir.

Bir çok insana haberleşme alanında iş sahası açılmıştır. Bütün bu güzellikleri gören mors babası S. F. B Morse yine Nisan ayı içerisinde 2 Nisan 1872�de 81 yaşında hayata gözlerini kapatmıştır.

Mors alfabesinin bulunmasından sonra çekilen ilk telgrafın sürati, dakikada 10 kelime (50 harf) olarak gerçekleşti. Kullanılan haberleşme sistemi daha fazla hıza müsait değildi. Maniplede mors harfleri yazıldıkça, karşı taraftaki magnetik alıcıdan çıkan kağıt şerit üzerine bu harflerin kısa uzun çizgiler halinde çıkması ve mors alfabesine bakılarak bu çizgilerin altlarına harflerin yazılıp telgrafın okunabilmesi oldukça zaman alıyordu. 6 yıl sonra, manipleyi yapan Alfred Vail, �Sounder� TİK TAK makinasını yaptı. Bu makina, kağıt şeride kısa uzun cizgi çizmek yerine, yine manyetik role kullanılarak ve kulağın ayırabileceği şekilde, noktaları TİK, hatları ise TAK sesi çıkartarak, telgrafçının anlayabileceği hale getiriyordu. Böylece telgraf teati hızında başlangıca kıyasla, yaklaşık iki mislini geçen bir artış oldu. Bu durumda mors alfabesini TİK ve TAK olarak ezberlemiş telgrafçı, gelen mesajı aynı anda kalemle kağıt üzerine yazmaya başladı. Bu haberleşme sistemi, mors haberleşmesinin temelini oluşturdu. Bütün dünyada halen, yıllarını telgrafçılık mesleğine verip emekli olmuş telgrafçıların, toplandıkları yerlerde kalemlerinin tersi ile masa üzerine vurup bu TİK TAK sesleriyle konuşup, hem çevrelerindekileri hayrete düşürdüklerini, hem de maziyi hatırladıklarına şahit oluyoruz.

Artık dünyanın her yerinde telgraf direkleri, tren yollarını takip etmeye başladı. Çünkü direk, izalatör ve tellerin vagonlarla taşıma kolaylığı, şebekenin çok hızlı bir şekilde yayılmasını sağladı. Başlangıçta tren istasyonunda çalışan memurlar telgrafçı olarak kullanıldı. Bütün bunlar haliyle hem sistemin hem de telgrafın maliyetini düşürdü. Gazeteler daha geniş haber yazma şansına sahip oldu. Ticari firmalar hareketlenmeye başladı. Fertler çok önemli konularda haberleşme şansına sahip oldular vs.

Ülkemizde yaklaşık 11 yıl sonra, Osmanlı zamanında Edirne-Varna-Kırım arasında bir telgraf hattı kuruldu. İlk telgrafımız Kırım�

dan İstanbul�a çekildi. �Sivatopal Rus işgalinden kurtarıldı�.

Telgrafçılık başlıbaşına bir meslek haline geldi. Telgraf sahası genişledikçe, telgrafçılara da ihtiyaç çoğaldı. Özellikle Amerika ve Avrupa�da meşhurların birçoğunun özgeçmişleri, telgrafçı kökenli olduklarını gösteriyor.

Amerikan alfabesiyle başlayan mors alfabesinin diğer alfabelere adaptasyonu ve haberleşmenin uluslararası standartlara uyumu bakımından birçok anlaşmaların çalışmaları başladı.

yazan:İhsan Özmen