Cumartesi, Temmuz 31, 2010
   
Text Size

Blogum

Üyelerimizin yazdıkları

Şub 25
2009

CÜMLE TÜRLERİ

Posted by: murat

Tagged in: edebiyat , dil bilgisi

murat


 

 

A.     A.     YÜKLEMİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER

 

1. Fiil Cümlesi


2. İsim Cümlesi


B. ÖĞELERİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER


1. Kurallı (Düz) Cümle

 

2. Devrik Cümle

 

3. Eksiltili (Kesik) Cümle

 

 

 

C. ANLAM YÖNÜNDEN CÜMLELER

 

 

 

1. Olumlu Cümle

 

2. Olumsuz Cümle

 

3. Soru Cümlesi

 

4. Ünlem Cümlesi

 

5. Şart Cümlesi

 

 

 

D. YAPI BAKIMINDAN CÜMLELER

 

 

 

1. Basit Cümle

 

2. Birleşik Cümle

 

    a. Girişik Birleşik Cümle

 

    b. İç İçe Birleşik Cümle

 

    c. İlgi Cümlesi

 

    d. Şartlı Birleşik Cümle

 

3. Sıralı Cümleler

 

4. Bağlı Cümle

 

    1. “ki”li Bağlı Cümleler

 

    2. Diğer Bağlaçlarla Kurulanlar

 

Sonuç.

 

 

 

CÜMLE ÇEŞİTLERİ

 

A. YÜKLEMİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER

 

Bir cümlenin yüklemi ya çekimli bir fiil ya da ek-fiille çekimlenmiş bir isim olabilir.

 

Buna göre yüklemin türü bakımından cümleler ikiye ayrılır:

 

 

 

1. Fiil Cümlesi

 

 

 

Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir.

 

Bu fiil şahıs ve kip eki alarak çekimlenir.

 

Türkçe'de  fiil cümlesi isim cümlesinden daha çok kullanılır.

 

Annem dün sessizce odama girdi. Beni yine, yorgun gözlerimin önünden hiç ayrılmayan, bir gün bile elimden düşmeyen, parmaklarımın arasında ezilip büzülen kitabımın karşısında okumaktan gözlerimin feri kaçmış, düşünmekten alnımı kırışmış gördü. En ziyade düşman olduğu bu cansız arkadaşıma kinli bir nazar attıktan sonra bir iskemle çekti, karşıma oturdu, bol bir nefes aldı. Belli ki mühim bir şey, çok düşünülen ve az söylenen endişelerden, aile üzüntülerinden birini bana açmak istiyordu. Bunu ben onun bir iğne izi kadar ince iki gölge ile, belirsizce çatılan kaşlarından anlamıştım, hatta bu keşfimde o kadar ileri gittim ki, bana, artık bu sefer katî bir tarzda, izdivaç meselesini açacağına bile hükmettim.

 

 

 

2. İsim Cümlesi

 

 

 

Yüklemi isim soylu bir kelime olup, ek-fiilin zamanlarından biri ile çekimlenmiş olan cümlelerdir.

 

Uzun bir yolculuktan sonra İncesu'daydık.

 

Bir handa, yorgun argın, tatlı bir uykudaydık.

 

İçinde kaybolup gittiğini sandığı bu kalabalık şehirde bir tek tanıdığı bile yoktu. Ama şimdi sevgili öğrencileri, vefalı arkadaşları, dostları var.

 

Gök sarı, toprak sarı, çıplak ağaçlar sarı..

 

Arkada zincirlenen yüksek Toros dağları, (var) eksiltili cümle

 

 

 

·        ·        İsim cümleleri genellikle iki unsurdan, özne ve yüklemden meydana gelir. 

 

İnsan, üç beş damla kan, ırmak, üç beş damla su

 

Bir hayata çattık ki hayata kurmuş pusu

 

(Birinci mısrada iki isim cümlesi var; ikinci mısrada ise fiil cümlesi bulunuyor)

 

 

 

                CENGE GİDERKEN

 

 

 

Ben bir Türk'üm; dinim, cinsim uludur; (isim cümlesi)

 

Sinem, özüm ateş ile doludur.        (isim cümlesi)

 

İnsan olan vatanının kuludur.        (isim cümlesi)

 

Türk evladı evde durmaz giderim  (fiil cümlesi)

 

 

 

·        ·        İsim cümlelerinde zarf ve bulunma ekli yer tamlayıcıları da kullanılır.

 

 

 

Anadolu'da dağların ve köylerin sonsuz bir biteviyeliği var.

 

Anadolu'da: dolaylı tümleç

 

dağların ve köylerin sonsuz bir biteviyeliği: özne (yükleme "ne" sorusu sorularak bulunur; belirtisiz nesne ile genellikle öğrenciler tarafından karıştırılmaktadır. İsim cümlelerinde genellikle nesne bulunmaz)

 

var: yüklem

 

Bu sabah hava berrak.

 

Bu sabah: zarf tümleci

 

hava:özne

 

berrak(tır): yüklem

 

 

 

·        ·        İsim cümlelerinde nesneyle yaklaşma ve uzaklaşma ekli yer tamlayıcıcı az kullanılır.

 

 

 

Türk halkı bağımsızlığını, Ulu Önder'e ve onunla birlikte savaşanlara borçludur.

 

 

 

 

 

 

 

B. ÖĞELERİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER

 

Türkçe cümle yapısında öğe dizilişi şöyledir:

 

 

 

Özne + tümleçler + yüklem.

 

 Yüklem sonda bulunur. Ama meselâ şiirde yüklem cümlenin herhangi bir yerinde olabilir.

 

Diğer öğelerin yeri önem sırasına göre değişebilir.

 

Yüklemin cümle sonunda olup olmamasına göre cümleler ikiye ayrılır:

 

 

 

 

 

1. Kurallı (Düz) Cümle

 

Yüklemi sonda bulunan cümledir. Dilimizin söz dizim özelliğine göre asıl öğe sonda, yardımcı öğeler de başta bulunur.

 

Kapalıçarşı'da birkaç istikametten düdük sesleri gelmeye başladı. Bu, her akşam üzeri çarşı bekçilerinin verdiği bir işarettir ki, kapanma saatinin geldiğini ve dükkanını kapamaya geç kalanların acele etmesini ilân eder. O saatte Sahaflar Çarşısı tarafındaki büyük kapıdan içeri bir göz atmak korkunçtur.

 

 

 

2. Devrik Cümle

 

·        ·        Yüklemi sonda değil, herhangi bir yerinde bulunan cümlelerdir.

 

Görmüyor musun sana doğru geldiğini?

 

Bendim dün gece evinizin önünden geçen.

 

 

 

·        ·        Şiirde ve günlük konuşmalarda çok kullanılır.

 

Çok insan anlayamaz eski musikimizden

 

Ve ondan anlamayan bir şey anlamaz bizden.

 

 

 

Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,

 

Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,

 

Ve bir zaman bakacaksın semaya ağlayarak...

 

 

 

 

 

·        ·        Atasözleri de kafiye amaçlı devrik yapılabilir:

 

Sakla samanı, gelir zamanı.

 

Besle kargayı, oysun gözünü.

 

 

 

·        ·        Ünlem cümleleri de devrik olabilir.

 

Gel buraya!

 

 

 

3. Eksiltili (Kesik) Cümle

 

 

 

Çoğu zaman yüklemi, kimi zaman da başka bir öğesi bulunmayan cümlelere denir. Eksiltili cümlelerde eksik olan öğeyi okuyan kişi tamamlayabilmelidir. Aksi halde o ifade cümle olmaz.

 

İnsan böyle bir olayla karşılaşınca neler düşünmüyor ki ...  Eksiltili cümle

 

- Okula dün sabah kim geldi?

 

- Arkadaşım. (geldi)    Eksiltili cümle

 

 

 

 

 

C. ANLAM YÖNÜNDEN CÜMLELER

 

İşin, oluşun, hareketin, durumun, kılışın yüklemde nasıl anlatıldığına göre cümleler çeşitlere ayrılır.

 

 

 

Burada işin yapılıp yapılmadığı, durumun varlığı yokluğu, işin istenildiği ya da emredildiği, bildirildiği ya da sorulduğu önemlidir.

 

 

 

Cümlede anlatılan işin, oluşun, hareketin olup olmadığını veya sözü edilenin var olup olmadığını bildiren cümlelere haber cümlesi; bir isteği, dileği, emri, tasarıyı, şartı bildiren cümlelere de dilek cümlesi denir.

 

 

 

Bunlar da olumlu ve olumsuz olmak üzere ikiye ayrılır.

 

 

 

1. Olumlu Cümle

 

Fiil cümlesinde işin, oluşun yapıldığını veya olduğunu; isim cümlesinde ise sözü edilen kavramın bulunduğunu, var olduğunu, bahsedilen şekilde olduğunu bildiren cümlelerdir.

 

 

 

Bursa bu mevsimde soğuktur.

 

Yarın daha erken gelmelisin.

 

Bu binanın yerinde şeftali bahçesi vardı.

 

 

 

2. Olumsuz Cümle

 

Fiil cümlesinde işin, oluşun yapılmadığını, yapılmayacağını veya olmadığını; isim cümlesinde ise sözü edilen kavramın bulunmadığını, var olmadığını, bahsedilen şekilde olmadığını bildiren cümlelerdir.

 

 

 

Fiil cümleleri, olumsuzluk ekiyle ve "ne.....ne" bağlacıyla; isim cümleleri de "yok, değil" kelimeleriyle, "ne....ne" bağlacıyla ve "-sİz" olumsuzluk ekiyle kurulur.

 

 

 

Yarın daha erken gelmemelisin.

 

Buraları daha önce hiç görmemiştim.

 

Ateşle oyun olmaz.

 

Bursa bu mevsimde soğuk değildir.

 

Sokakta ne araba ne de insan var.

 

Ankara bugün hem elektriksiz hem susuz.

 

 

 

Bazı cümleler yapı bakımından olumsuz olduğu hâlde anlamca olumlu olabilir.

 

 

 

Çocuklarının okumasını istemiyor değildi. (İstiyordu)

 

Cezaya çarptırılanlar suçsuz değildiler. (Suçluydular)

 

Yangından korkmayan yoktur.

 

Beni sevindiren onun iyi haberlerini almaktan başka bir şey değildi.

 

 

 

Soru eki, olumsuz çekimlenmiş bir fiille birlikte anlamca olumlu cümle; olumlu çekimlenmiş bir fiille birlikte anlamca olumsuz cümle yapabilir:

 

 

 

Senin ne kadar zorluğa katlandığını bilmez miyim? (Bilirim)

 

Anlattıklarına inanmaz olur muyum? (İnanırım)

 

Sen çağırırsında o gelmez mi? (Gelir)

 

 

 

Diğer cümle türleri de şunlardır ki bu cümleler ya olumlu ya da olumsuz olacaklardır.

 

 

 

3. Soru Cümlesi

 

İçinde soru anlamı bulunan; bir konuda bilgi edinmek, şüpheleri gidermek ve düşünceleri onaylatmak için kurulan cümlelere soru cümlesi denir.

 

Cümlenin öğelerini bulmaya yönelik tüm soru kelimeleriyle soru cümleleri yapılabilir.

 

 

 

Elimdekinin ne olduğunu kim söyleyecek? Özne

 

Babası çocuğa ne getirmiş? nesne

 

Ankara'ya ne zaman yerleştiniz? Zarf tümleci

 

Daha sonra nereye gidecekler? Dolaylı tümleç

 

 

 

Cümlelerde soru anlamı soru sıfatları, soru zarfları, soru zamirleri, soru edatları, soru eki ve tonlama yoluyla sağlanır.

 

 

 

"mİ" soru ekiyle:

 

 

 

Soru eki sadece yüklemin değil, diğer öğelerin ve unsurların da sorusunu hazırlar.

 

 

 

Son sözünüz bu mu anneciğim?

 

Hiç mi anlatacak bir şeyin yok?

 

Tarlamı bana zorla mı sattıracaksınız?

 

Sular mı yandı, neden tunca benziyor mermer?

 

 

 

Soru eki değişik anlamlar katabilir:

 

 

 

Beni biraz dinler misiniz? İstek, rica

 

Sessiz olabilir miyiz? uyarı

 

Bu su da içilir mi? beğenmeme

 

Bütün bunları ben mi söylemişim? İnkâr, kabullenmeme

 

 

 

 

 

Soru sıfatlarıyla:

 

 

 

Nasıl kitaplardan hoşlanırsın?

 

Kaç gün sonra geleceksin?

 

Kaçıncı sınıfta okuyor?

 

Ne gün geleceksin?

 

 

 

Soru zarflarıyla

 

 

 

Neden coşkun suların sesi gittikçe dindi?

 

Bin bir başlı kartalı nasıl taşır kanarya?

 

 

 

Soru zamirleriyle:

 

 

 

Bunları sana kim anlattı?

 

Hangisi sizinle geldi?

 

Soruların kaçı cevaplandı?

 

Buraya nereden geldiniz?

 

 

 

4. Ünlem Cümlesi

 

Sevgi, korku, şaşma, hayret, seslenme, coşkunluk, heyecan ve sitem ifade eden cümlelere ünlem cümlesi denir.

 

 

 

Ünlem cümleleri, ünlemlerle, bazı sıfatlarla, emir kipiyle, "ki" bağlacıyla, haykırmalarla ve ses tonuyla kurulur.

 

 

 

Ee, yeter artık!

 

Ah, ne yaptım!

 

Hah, şimdi oldu!

 

Eyvah! Geç kaldım!

 

İmdat! Boğuluyorum!

 

Ne kadar güzel!

 

Çabuk eve git!

 

Çık dışarı!

 

 

 

Ünlem ifade eden sözler her zaman cümle hâlinde değildir:

 

Ey Türk Gençliği!

 

Hemşehrilerim!

 

Babacığım!

 

Simitçi!

 

 

 

5. Şart Cümlesi

 

 

 

İçinde şart ve koşul anlamı bulunan cümlelere şart cümlesi denir. Şart cümlelerinin yüklemleri şart kipie göre çekimlenmiştir ve yardımcı cümle oluşturmuştur. Yani bir cümleyi şart çekimiyle bir yardımcı cümle yapabiliriz.

 

 

 

Eve geldiyse bizi beklesin.

 

Ankara'ya gidersen Kızılay'dan bana kaset al.

 

Beni arayan Dursun ise gelmediğimi söyleyin.

 

 

 

"ise", bazen istek anlamı katar; bu durumda yardımcı cümle ve şart cümlesi olmaz:

 

 

 

Kar yağsa da kartopu oynasak.

 

Önümüzdeki iki ayı bir geçirebilsek.

 

 

 

D. YAPI BAKIMINDAN CÜMLELER

Cümleler, bildirdikleri yargı sayısına ve öğelerin yüklemle olan ilişkisine göre çeşitlere ayrılırlar.

 

Cümlede bir ya da birden fazla yargı vardır. Başka bir deyişle birden fazla cümle bir araya gelip bir cümleymiş gibi görünebilir.

 

Bir ceylan gibi ürktü. Tek yargı

 

Sevincinden ne yapacağını şaşırmıştı. İki yargı

 

Bu tür cümlelerde bazı öğeler ortak olduğu gibi öğelerin tamamı farklı da olabilir. Bu cümleler birbirlerine bazı bağlaçlar yardımıyla bağlanabildiği gibi anlam bakımından da bağlanabilirler.

 

Saatine baktı ve otobüsü kaçırdığını anladı.

 

Cümleler yapı bakımından çeşitlere ayrılırken içlerindeki kelime sayısı değil yüklem, fiil veya yargı sayısı dikkate alınır

 

 

 

Yapı bakımından cümleler; basit, birleşik, bağlı ve sıralı olmak üzere dörde ayrılır.

 

 

1. Basit Cümle

 

 

İçerisinde tek yargı, tek fiil, dolayısıyla isim veya fiil cinsinden tek yüklem bulunan cümledir.

 

Başka bir cümleye bağlanmaz, yani bağımsız bir cümledir. Tamamladığı ya da onu tamamlayan bir cümlecik yoktur.

 

Yarın akşam maç yapacaklar.

 

Zayıf kolları kirli tunç rengindeydi. Tekrar başını kaldırdı. Gökle denizin birleştiği dumandan çizgiye baktı.

 

Sıcak yaz aylarını geçirmek için deniz kenarlarına, kırlara tepelere kaçanlar, şimdi birer birer kışlıklarına dönüyorlar.

 

 

 

Bazı dil bilimcilere göre içerisinde yüklemin dışında isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil bulunan cümleler de basit cümledir; bu kelimeler ve kelime grupları yargı bildirmezler.

 

Rüzgâr, denizin yüzünü pürüzlendirerek küçük savaşlar yaratıyordu.

 

Birden köşe başından, iki karayağız atın çektiği bir fayton peyda oldu.

 

 

 

 

 

2. Birleşik Cümle

 

 

Bir temel cümle ile onun anlamını tamamlayan en az bir yan cümlecikten meydana cümlelerdir.

 

Yani yapısında birden fazla cümle bulunduran cümlelerdir.

 

Temel cümleyle yan cümlenin bir araya geliş şekillerine göre birleşik cümleler çeşitlere ayrılır.

 

 

 

a. Girişik Birleşik Cümle

Bu tür cümlelerde yan cümlecik temel cümleciğin herhangi bir öğesi olabildiği gibi, bir öğenin parçası da olabilir.

 

Girişik birleşik cümleler, fiilimsilerle ve çekimli fiillerle kurulur.

 

Havaların ısınması / tatil düşkünlerini sevindirdi. Özne

 

Çadırları çalanlar / bulunamadı. Sözde özne

 

Evlerin ne zaman biteceğini / bilmiyoruz. Nesne

 

Yarın / bir tanıdığa / gideceğiz. Dolaylı tüml.

 

Babasını karşısında görünce / çok sevindi. Zarf tüml.

 

Havalar soğuduğundan / artık dışarı çıkmıyor. Edat tüml.

 

 

 

Ellerim takılırken / rüzgarların saçına

 

Asıldı arabamız bir dağın yamacına,

 

 

 

b. İç İçe Birleşik Cümle

Bir temel cümleyle, herhangi bir sebeple onun içinde kullanılan bir yardımcı cümleden oluşan cümlelerdir.

 

Yardımcı cümle de temel cümle gibi bağımsız bir cümle yapısındadır.

 

Asıl yargı sonda bulunur.

 

 

 

Yardımcı cümle nesne olarak kullanılabilir. Alıntı hâlindedir.

 

 

 

Adam, / “Kartınız geçerli değil.” / demez mi?

 

Şark için “Ölümün sırrına sahiptir.” derler.

 

 

 

Yardımcı cümlenin yüklemi “de, zannet-, san-, bil- gör-, görün-, farzet-, düşü-“ fiillerinin çekimli şekli olabilir.

 

 

 

“Seni göremedim diye bu bahar

 

İçimde bin türlü duygunun isyanı var.”

 

Yaşamak zevki nedir bilmez ölümden korkan

 

“Savaşı önce kendime karşı kazanmalıyım.” diye düşündü.

 

 

 

Yardımcı cümle ana cümle içinde bir isim tamlamasının tamlayanı olarak bulunabilir.

 

 

 

Iraklardan bir dondurmacının “Vişnelim var, kaymaklım” nidası titreyerek dağılıyordu.

 

Artık “Ev alma komşu al.” atasözünün hükmünün kalmadığına inanıyorum.

 

Yardımcı cümle edat grubu olabilir.

 

 

 

Gönül Anadolu’da Yunus Emre’nin “Taştın yine deli gönül / Sular gibi çağlar mısın” gibi mısralarıyla şahlanır.

 

 

c. Şartlı Birleşik Cümle

Bir temel cümle ve onun şartı olan bir cümleden oluşan birleşik cümlelerdir.

 

Şart cümlesi tek başına yargı bildirmez; ana cümleyi zaman, şart, sebep ve benzetme yönlerinden tamamlar. Onun zarfı olarak kullanılır.

 

Hava güzel olursa / yarın pikniğe gideriz.

 

Çanakkale’yi de gezerdik, / vaktimiz olsaydı.

 

Cihanın yurdu hep çiğnense, çiğnenmez senin yurdun.

 

“Havaya bakarsam hava alırım

 

Toprağa bakarsam dua alırım

 

Topraktan ayrılsam nerde kalırım

 

Benim sadık yarim kara topraktır.”

 

Artık demir almak günü gelmişse zamandan

 

Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan.

 

Bazı kalıplaşmış şart cümleleri özne veya nesne de olabilir.

 

 

 

İstek bildiren şart eki bağımsız cümle kurar. Ancak istek ifadesinde de yargının kuvvetli olmadığı sezilmektedir.

 

Bir gün çıkıp gelsen, vursan kapıma

 

Atılsan boynuma kollarını açarak

 

Otursan dizlerime yaramaz bakışlarla

 

Konuşsan yine öyle yarım yamalak. (YBB)

 

 

 

3. Sıralı Cümleler

 

 

Bağımsız cümlelerin, aralarındaki anlam ilgisinden dolayı virgülle veya noktalı virgülle birbiri ardına sıralanmasıyla oluşan cümleler topluluğudur.

 

En az iki cümleden oluşur.

 

“Yağız atlar kişnedi, / meşin kırbaç şakladı, /

 

Bir dakika araba yerinde durakladı.

 

Neden sonra sarsıldı altımda demir yaylar, /

 

Gözlerimin önünden geçti kervansaraylar...”

 

“Gök sarı, / toprak sarı, / çıplak ağaçlar sarı...

 

Arkada zincirlenen yüksek Toros dağları,”

 

“Başını kaldırarak boşluğu dinliyordu, /

 

Gökler bulutlanıyor, / rüzgar serinliyordu.”

 

 

 

Sarı çiçeğin saçları yolunmuş, kana bulanmıştı.

 

Bu, asırlardan beri böyle olagelmişti, asırlarca da böyle dürüp gidecekti.

 

 

 

Sıralı cümlelerin bütün öğeleri ayrı olabildiği gibi bazıları ortak da olabilir.

 

 

 

Otobüs her zamanki gibi yine geç geldi; / biz de derse geç kaldık.

 

Mart kapıdan baktırır; kazma kürek yaktırır. Özne ortak.

 

Mallarımızı önce çaldılar, sonra geri bize sattılar. Özne ve nesne ortak.

 

Merdivenleri kardeşin yıkasın, sen de sil. Nesne ortak.

 

İnatçı adama dil döküyor, sürekli yalvarıyordu. Özne ve dolaylı tüml.

 

 

 

4. Bağlı Cümle

 

 

Aralarındaki ilgiden dolayı birbirlerine bir bağlaçla bağlanan cümlelerdir.

 

Bağlaçlar cümle öğesi değildir.

 

 

 

İkiye ayrılır.

 

 

 

     1. “ki”li Bağlı Cümleler

Farsça “ki” bağlacıyla birbirine bağlanan bağımsız cümlelerden oluşur.

 

Yardımcı cümle ana cümleyi genellikle nesne ve zarf göreviyle tamamlar.

 

Ana cümle başta, yardımcı cümle sonra bulunur. Bu sıralanış, Türkçe cümle yapısına aykırıdır.

 

 

 

Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta.

 

“Gönlüm isterdi ki mazini dirilten sanat

 

Sana tarihini her lâhza hayal ettirsin.”

 

(Gönlüm, mazini dirilten sanatın sana tarihini her lâhza hayal ettirmesini isterdi.)

 

 

 

Yardımcı cümlenin başta, ana cümlenin sonda kullanıldığı cümleler de vardır. Burada da yardımcı cümle zarf görevindedir.

 

 

 

Bu tür cümlelerde “ki” bazen düşebilir. Cümle, okuyanın, dinleyenin muhayyilesine bırakılır.

 

 

 

Darıldı diye o kadar korktum ki... (anlatamam)

 

Not: ”ki” edatının şüphe kattığı cümleler bağlı cümle değildir.

 

Renk mi ki üzerimde akaduran bu nehir?

 

 

 

     2. Diğer Bağlaçlarla Kurulanlar

 

 

“ve, veya, ya da, da, fakat, ama, lâkin, hâlbuki, ne.....ne, meğer...” edatlarıyla birbirine bağlanan bağımsız cümleler topluluğudur.

 

Hava bulutlu ve durduğumuz tepe rüzgârlı idi.

 

Çocukluk günlerini hatırladı ve gözlerinde iki damla yaş belirdi.

 

Okumayı bilmiyor veya numara yapıyor.

 

“Ne doğan güne hükmim geçer

 

Ne hâlden anlayan bulunur.”

 

Bu ev güzel, temiz, her şeyi yerinde bir ev; / ama / Şinasi Bey'in istediği ev değil.

 

"Yatsam, acaba uyuyabilir miyim?" diye düşündü, yatıp da uyuyamamaktan korktu; / ama / korktuğu başına gelmedi. Sabaha kadar yattı, hem de uyudu.

 

Burnu biraz basıkça, / fakat / gözleri derin ve güzel; alnı küçük ve dar, / fakat / saçları altından bir duman gibi yumuşak ve seyyal; dişleri biraz eğri, / fakat / dudakları çilek gibi küçük, toplu ve yuvarlak... Güzel değilse bile çirkin hiç değil.

 

Onun bu sözlerinin samimî olduğuna hiç şüphe etmediler / ve / bir çocuk ruhu kadar temiz ruhundan gelen nutuklarını sessizce dinlediler.

 

Dün resim yapmadı / da / maça gitti.

 

Gönlümle oturdum da hüzünlendim o yerde.

 

]Bağlı cümlelerin bir kısmında yüklemin kipi ve şahsı aynı, bir kısmında farklıdır.

 

Hava bulutlu ve durduğumuz tepe rüzgârlı idi.

 

Ayakkabılarını ayağına geçirdi ve kendini sokağa attı.

 

İstediğiniz evrakları getireceğim, fakat okuyabileceğinizi sanmıyorum.

 

Ben saatinde gelmiştim, ama o henüz ortalıkta yoktu.

 

 

 

Unsurların biri veya birkaçı ortak olan bağlı cümleler de vardır.

 

Ya okumayı bilmiyor ya numara yapıyor.

 

 

Sonuç

 

 

Bir cümle, yapı bakımından basit, birleşik, bağlı, sıralı cümlelerden ancak birine dahil olabilir. Birleşik, bağlı ve sıralı cümleleri oluşturan cümleler de ayrı ayrı basit, birleşik, sıralı veya bağlı olabilir.

 

Gündüzleri onların sesleriyle o kadar dolmuş olurdum / ki / rüyamda yahut uykumun içinde hâlâ bunları duyardım ve hep bunları tefsir etmek isterdim.

 

 

 

Çeşidi: “ki”li bağlı cümle

 

Yardımcı cümle: basit:

 

Gündüzleri onların sesleriyle o kadar dolmuş olurdum

 

Ana cümle: bağlı:

 

rüyamda yahut uykumun içinde hâlâ bunları duyardım / ve / hep bunları tefsir etmek isterdim.

 

Ana cümleyi oluşturan cümlelerin her biri: basit:

 

rüyamda yahut uykumun içinde hâlâ bunları duyardım

 

hep bunları tefsir etmek isterdim.

 

 

 

Örnekler

 

 

 

Öğle yemeğinden sonra sinirlerim uyuştu, ufak bir uyku kestireyim diye kompartımanda uzandım.

 

 

 

Tüllenen mağribi akşamları sarsam yarana

 

Yine bir şey yapabildim diyemem hatırana

 


Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

Yorum yaz

daha kucuk | daha buyuk
security image
Lutfen goruntulenen karakterleri yaziniz

busy

Üye formu

Bilimsel Resimler

Ağ Protokolleri

Fiziksel ağın maddeleri (sinyal çeşidi ve voltaj seviyeleri, bağlantı pin...

Devamı ...

Sayısal Depolama (Hafıza)

Sayısal hafızanın temel amacı ikili veriyi girebilmek ve yükleyebilmenin bi...

Devamı ...

Bilgisayar Sistemleri

News image

Bilgiyi giriş olarak alan, bunu belli bir kurala göre işleyen ve sonucu...

Devamı ...

Pascaline Makinası

News image

1642 yılında Blaise FASCAL, adına pascaline denilen,toplama ve çıkarm...

Devamı ...

Onluya Karşı İkili Sayı sistem

Dört farklı sayılandırma sistemi kullanarak sıfırdan yirmiye kadar say...

Devamı ...

Sayılandırma Sistemleri

Romalılar, eskiden beri kullanılan çizgi çekmek yöntemi y...

Devamı ...

More in: Blogum, rss

Etiketler

Geometrik şekiller

Geometrideki özel şekiller hakkında bilgi ve java appletleri bulabileceğiniz bir site

bilim haberleri

Güncel bilim haberlerini bulabileceğiniz güzel bir site

Geometri

Ders anlatımları ve soru çözümleri  bulabileceğiniz bir site

Pc dergi

Güncel teknoloji  haberlerini bulabileceğiniz güzel bir site

logo

 

Google, 2008’in en çok arananl

News image

Google, 2008 yılında her gün arama motoruna girilen milyonlarca sorguya dayanarak derlenen İnternet Zeitgeist’ini (Almanca’da zamanın ruhu anlamına gelen kelime) açıkladı....

Devamı ...

MySpace videoları cebe girecek

News image

MySpace, kullanıcılar tarafından yüklenen videoların mobil platformlarda görüntülenmesine olanak tanıyacağını açıkladı....

Devamı ...

Wikipedia editör dostu olmak i

News image

Wikipedia vakfı, sıradan kullanıcıların da İnternet ansiklopedisine katkıda bulunmasını sağlamayı amaçlıyor....

Devamı ...

e-Devlet Kapısı “Bismillah”la

News image

www.türkiye.gov.tr açıldı. Siteye erişimde Türkçe karakter sorunu yok, ancak birçok işlem için şifre gerekiyor. Şifre PTT’lerden bir günde, oturduğunuz yerden ise bir haftada ...

Devamı ...

e-devlet kapı duvar!

News image

2003 yılından beri yürütülen e-Devlet Projesi kapsamında bugün yayına girecek olan e-Devlet Kapısı, açılmasına saatler kala hâlâ kilitli görünüyor. Adreste ne bir test yayını, ne de “yakında hizmetteyiz” notu vardı, site resmi tören sonrasında açıldı....

Devamı ...

Mahkeme kararı Facebook’tan te

News image

Avustralya’da bir avukat, borcunu ödemeyen bir çifte, ipotek ettirdikleri evlerinin haczedildiğine dair mahkeme kararını sosyal iletişim ağı Facebook ile tebliğ ...

Devamı ...

Ayakkabı eylemi bilgisayar oyu

News image

ABD Başkanı George W. Bush’a hafta sonu Bağdat’ta yaptığı ziyaret sırasında ayakkabılarını fırlatan Iraklı gazeteci Muntazır El Zeydi’nin eyleminin yankıları İnternet’te de devam ...

Devamı ...

1,3 dolara satılık çalıntı Fac

News image

Bilgisayar korsanları, çaldıkları Facebook hesaplarının tanesini 1,3 dolardan çevrimiçi sahtekarlık çetelerine ...

Devamı ...

Google araması çeviri seçeneği

News image

Google, şirketlere özel ürettiği arama sunucularında diller arasında arama yapabilen bir düzeneğin testlerine başladı....

Devamı ...

Avrupa ile Asya iletişim kuram

Akdeniz’de denizaltından geçen 3 kabloda meydana gelen arıza nedeniyle Avrupa, Ortadoğu ve Asya arasındaki internet ve telefon hizmetlerinde sorun yaşanıyor....

Devamı ...

Warner Music - YouTube ortaklı

News image

Warner Music, gelir paylaşımı modeline dayalı içerik ortaklığını sona ...

Devamı ...

Bu sitede erotizm içeren unsur

News image

İngiltere, web sitelerine filmlerde olduğu gibi bir derecelendirme sistemi getirmeyi ...

Devamı ...

Internet Explorer kan kaybediy

News image

Microsoft’un pazar lideri internet tarayıcısı Internet Explorer, tarihinin en düşük kullanım oranına ulaştı....

Devamı ...

Facebook paralı olmayacak

News image

Ünlü teknoloji blogu Techcrunch’ın yazarlarından Michael Arrington’un yaptığı “Facebook zor durumda” yorumları kullanıcıların yanlış yönlendirilmesine yol açıyor....

Devamı ...

Wikipedia 6 milyon dolar hedef

News image

Geçtiğimiz Temmuz ayında Wikipedia’nın kurucusu ve kâr amacı gütmeyen Wikimedia Vakfı’nın yöneticisi Jimmy Wales tarafından başlatılan bağış kampanyası 6 milyon dolarlık hedefine ulaştı....

Devamı ...

More in: MATEMATİK, Genel, Health, Sağlık, teknoloji, Dünya, UZAY, Education, Kimya, Fizik, İcatlar, Mucidler , oyun, Rüzgar Enerjisi, Biyoloji

İskelet Ve Kas Sistemi

Canlılarda, vücuda desteklik sağlayan ve hareketi kolaylaştıran sistemdir. Tek hücrelilerde bu görevi hücre zarı ve hücre çeperi yapar. ...

Devamı ...

Bir Rekabet Silahı Olarak Ürün

News image

Ürün tasarımı başarı için önemli bir anahtardır, çünkü ürün maliyetinin, kalitesinin ve tüketici hizmetlerinin belirlenmesinde önemli bir paya sahiptir.  Bu üç faktör şirketin rekabet durumunun belirlenmesinde çok önemli bir pozisyona ...

Devamı ...

Hizmet Ürünlerinin Tasarımı Ve

News image

Hizmet, karşılanmamış ihtiyaçların tatmin edilmesi düşüncesi ile başlar.  İlk değerlendirme, piyasa potansiyelinin ve fizibilitesinin belirlenmesi ile yapılır, daha sonra da prototip tasarımı, analizi ve testi yapılır, bunların sonunda da sonuç tasarıma ulaşılır.  İmalat ve hizmet sistem tasarımları arasındaki farklar, müşteri odağının ve insan etkileşimi derecesinin farklı olmasıdır.  Hizmet sektöründe bunlar daha yoğun olduğu için taleplere daha hızlı cevap verilebilmesi için daha esnek olunması gerekir. ...

Devamı ...

Kalite Ve Güvenilirlik

News image

Bir ürün tasarımı tüketicinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek teknik özelliklere sahip olmalıdır. Bu niteliklere uygunluk satın alma ve üretim departmanlarının sorumluluğu altındadır. Satın alınan ve kullanılan malzemelerin bu özelliklere uygunluğu kontrol edilmelidir. Ayrıca yetersiz üretim yöntemleri de kalitenin düşmesine yol açar.  Ambalajlama ve dağıtım da ürünlerin tüketicinin eline sağlam geçmesini sağlamada son derece önemlidir.  Son olarak kullanma kılavuzlarının kalitesi ve satış sonrası hizmetleri de ürünün başarıya ulaşmasında rol sahibidir. Piyasaya sürülen pek çok bilgisayar teknik bilgisi kuvvetli olmayanlar ...

Devamı ...

ÜRÜN GELİŞTİRME SÜRECİ

News image

  Ürün geliştirme çalışmaları, pazar araştırması ile başlayıp,ürünün tasarımı ile devam eden,üretim süreçlerinin tasarımı ile sürdürülüp,ürünün fiziksel olarak yapımı ile sonuçlanmayan ; ancak pazara sunulup geri bildirim ile çevrimi tamamlanan bir süreçtir. Bu süreç aslında ürünün yaşamı boyunca devam eder....

Devamı ...

ÜRÜN HAYAT DEVRELERİ

News image

Ürünlerin genel ekonomik açılardan ve işletme açısından ele alınabilen hayat(yaşam) dönemleri vardır. Ürünün hayat devresi, onun üretimi, satışı ve satış potansiyelinin ölçülmesi bakımından önemlidir. ...

Devamı ...

ÜRÜN GELİŞTİRMEYE YÖNELİK ANAL

News image

Ürün geliştirme yeni ya da mevcut ürünlerin pazarlarını belirlemekle başlar.  Tüketici ihtiyaçlarının tanımlanması beraberinde, söz konusu ürünle devam edip etmeme kararına kadar uzanan pek çok soruyu getirir. Piyasa, toplam hacmin, uzun ve kısa vadedeki satış artışlarının, mevcut ve olası rakip firmaların belirlenmesi amacıyla incelenir.  Bunlar da sektör analizleri, tüketici ihtiyaçlarının ölçülmesi, rakiplerin ve şirketin analiz edilmesi ürün hayat devrelerinin incelenmesi aracılığı ile ...

Devamı ...

YENİ ÜRÜN GELİŞTİRME NEDENLERİ

News image

Bir işletmenin yeni ürün üretimine yol açan nedenleri şu şekilde sıralayabiliriz: 1-   Kaynak kullanımı; kaynakların daha iyi kullanılmak istenmesi en önemli nedendir. Hatta bu yolla maliyetten bile düşüş sağlanması olasıdır. Bir işletmenin ilk amcı tam kapasite ile çalışmak olmalıdır. Bondan işletmenin personelinin , semayesininü, dağıtım kanallarının ve üretim araçlarının tam kullanılması kastedilmiştir. Bu sayede malların marjinal maliyetleri düşürülüp yeni yatırımlara kaynak aktarılması ve karın arttırılması ağlanabilir. Böylece basit giderler düşürülerek, üretilen ...

Devamı ...

YENİ ÜRÜN ÜRETMENİN NEDENLERİ

News image

Tüketici tercihlerinin sürekli değiştiği bir ortamda, bir ürünün sürekli satılması imkansızdır. Ayrıca gelişen teknoloji ve yoğun rekabet koşulları altında, yeni ürün üretmemek işletme açısından son derece riskli bir tutumdur....

Devamı ...

YENİ ÜRÜN KAVRAMI

News image

Yeni ürün. Pazara daha önce hiç sunulmamış ticari mal olarak tarif edilse bile, bu tarif günümüzün yeni ürün anlayışını tam olarak yansıtmamaktadır. Bunun için dört tip yeni ürün tarifi yapılabilir:...

Devamı ...

ÜRÜN KAVRAMI

News image

Ürün, bir ihtiyacı ya da isteği karşılamak amacıyla pazara sürülen,tüketim ve kullanım gibi işlevleri yerine getiren her şey olarak tanımlanabilir. Bu tanım içine fiziksel bir obje,hizmet,yer,insan,organizasyon,fikir ya da sayılanların hepsinin bir karışımı girebilir.  ürünler temelde 3 katagoride toplanır: özel prestij ürünleri, seçenekli ürünler ve standart ürünler....

Devamı ...

Bitki ve hayvan hücresinin kar

News image

  Görüldüğü gibi bitki ve hayvan hücreleri arasında bazı organel ve yapılar farklıdır. Plastidler, hücre çeperi ve büyük koful sadece bitki hücrelerinde bulunur. Sentrozom ve Lisozom sadece hayvan hücrelerinde bulunur.  Farklardan bir diğeri de stoplazmada bulunan besin maddeleridir. Nişasta, maltoz ve sükroz bitkisel hücrelerde bulunur. Glikojen ve Laktoz ise genellikle hayvansal hücrelerde ve bakterilerde bulunur. Ayrıca hücre bölünmesi yapılırken, hayvan hücreleri “boğumlanmak” suretiyle, bitki hücreleri ise “ara lamel” oluşturarak stoplazma bölünmesini gerçekleştirirler....

Devamı ...

ÇEKİRDEK (NUKLEUS)

News image

    Bakteri, mavi-yeşil alg ve memelilerin alyuvarları hariç bütün canlı hücrelerde bulunur. Çekirdeği olmayan canlılarda çekirdek maddesi (DNA’lar) stoplazmaya dağılmış olarak bulunur. Çekirdek hücrenin bütün hayatsal olaylarını kontrol eden (yöneten) merkez ve genetik maddenin koruyucusudur....

Devamı ...

HÜCRE STOPLAZMASI

News image

Hücre zarı ile çekirdek zarı arasını dolduran, organeller ve plazmadan meydana gelmiş bir karışımdır. Organeller ve plazma olarak iki kısımda ...

Devamı ...

HÜCRE ZARI

News image

Hücreyi dış ortamdan ayıran, dağılmasını önleyen, ona şekil veren ve onu dış etkilerden korumaya çalışan, canlı, esnek, çok ince ve yarı saydam bir zardır. Esas yapı maddesi “protein ve yağ” dır. En önemli özelliği seçici geçirgen olması, en önemli görevi ise, hücreye madde giriş çıkışını düzenlemesidir. Zar çok ince olduğundan ışık mikroskobuyla zor ...

Devamı ...

More in: Oss biyolji, Oss coğrafya, Öss fizik, Oss geometri, öss kimya, öss matematik, Öss türkce, İktisat

Video

Restore Default Settings
Şu anda 31 konuk çevrimiçi